Dlaczego okulary fotochromowe nie przyciemniają się w samochodzie?

Na zewnątrz soczewki ciemnieją, ale w samochodzie mogą pozostać niemal bezbarwne. Dzieje się tak, ponieważ przednia szyba blokuje dużą część promieniowania UV potrzebnego do ich przyciemnienia. Dlatego standardowy fotochrom w samochodzie zwykle działa słabiej niż na otwartej przestrzeni. Są jednak soczewki fotochromowe, które przyciemniają się również za szybą.

Co właściwie uruchamia fotochrom?

Podstawą działania fotochromu jest odwracalna reakcja substancji światłoczułych, uruchamiana zwykle przez promieniowanie ultrafioletowe. Pod jego wpływem zmieniają się właściwości optyczne tych substancji: soczewka pochłania więcej światła widzialnego i ciemnieje. Kiedy bodziec słabnie, stopniowo się rozjaśnia.

Sama jasność otoczenia nie pozwala przewidzieć stopnia zabarwienia. Kierowca może odczuwać silne światło, chociaż do okularów dociera niewiele UV. Na zewnątrz soczewki mogą natomiast reagować również przy zachmurzeniu.

Na reakcję wpływają też temperatura, materiał i technologia soczewki. Nie ma jednego czasu przyciemniania ani rozjaśniania dla wszystkich produktów. Parametry producenta należy odczytywać wraz z warunkami pomiaru.

Dlaczego szyba samochodowa zmienia jego działanie?

Przednia szyba zatrzymuje znaczną część UV, które w standardowych soczewkach odpowiada za aktywację fotochromu. Jednocześnie przepuszcza dużo światła widzialnego. Ograniczenie ultrafioletu nie oznacza więc, że wnętrze auta staje się ciemne albo że słońce przestaje oślepiać.

Szyby przednie są zwykle laminowane, a ich warstwy ograniczają przenikanie UV. Przeszklenia boczne mogą mieć inne właściwości. Nie należy więc zakładać jednakowego poziomu filtracji w całej kabinie ani we wszystkich samochodach.

Dopływ promieniowania ogranicza też dach; znaczenie mają kąt szyby i pozycja kierowcy. W praktyce fotochrom za szybą może pozostać prawie bezbarwny lub uzyskać lekkie zabarwienie. Taka reakcja nie musi świadczyć o wadzie produktu.

Czy każdy fotochrom zachowuje się w aucie tak samo?

Nie. Standardowe soczewki fotochromowe przyciemniają się głównie pod wpływem UV, którego dużą część zatrzymuje przednia szyba. Są jednak modele reagujące również na część światła widzialnego, np. Transitions XTRActive. Dzięki temu mogą przyciemniać się także w samochodzie.

Nie każdy fotochrom ma tę właściwość. Określenia nowa generacja czy szybka reakcja nie potwierdzają działania za szybą. Przed zakupem sprawdź, czy producent podaje stopień przyciemnienia uzyskiwany w samochodzie, a nie wyłącznie na zewnątrz.

Nawet jeśli soczewki ciemnieją w aucie, nie muszą ograniczać jasności tak skutecznie jak osobne okulary przeciwsłoneczne. Pomocną informacją jest transmisja światła widzialnego, czyli procent światła przepuszczanego przez soczewkę. Im niższa wartość, tym mocniejsze przyciemnienie. Nie należy mylić jej z procentem filtracji UV ani światła niebieskofioletowego. Te dane dotyczą innych zakresów promieniowania i nie określają bezpośrednio, jak ciemne będą okulary. Nawet jasne soczewki mogą zapewniać wysoką ochronę UV.

Fotochrom a polaryzacja. To nie jest to samo

Fotochrom sprawia, że soczewki przyciemniają się pod wpływem światła, a po wejściu do pomieszczenia stopniowo się rozjaśniają. Polaryzacja pomaga natomiast ograniczać odblaski od mokrej jezdni, wody i innych błyszczących powierzchni. Przyciemniające się okulary nie muszą więc mieć filtra polaryzacyjnego. Sama polaryzacja nie potwierdza też ochrony UV, dlatego informację o ochronie przed UVA i UVB należy sprawdzić osobno.

Oba rozwiązania mogą występować w jednej soczewce, ale ich działanie zależy od warunków. To, że soczewki przyciemniają się za przednią szybą, nie oznacza jeszcze, że zapewniają w samochodzie skuteczną polaryzację. Przed zakupem sprawdź więc, czy producent potwierdza zarówno przyciemnianie, jak i działanie polaryzacji w kabinie. Pozwoli to uniknąć oczekiwania, że samo przyciemnienie ograniczy odblaski tak samo jak stały filtr polaryzacyjny.

Polaryzacja może również utrudniać odczytywanie niektórych ekranów LCD. Obraz może wyglądać na ciemniejszy, a jego czytelność zmieniać się zależnie od kąta patrzenia. Dlatego przed ruszeniem sprawdź na postoju, czy w wybranych okularach dobrze widzisz nawigację i wskaźniki na desce rozdzielczej.

Jakie rozwiązanie wybrać kierowcy?

Zacznij od tego, kiedy i w jakich warunkach najczęściej prowadzisz. Wybierając okulary fotochromowe do samochodu, sprawdź w informacjach producenta, czy soczewki przyciemniają się również za przednią szybą i są przeznaczone do jazdy.

• Głównie miasto. Fotochrom może być wygodny, jeśli często wysiadasz z auta i przechodzisz między pomieszczeniami a ulicą. Gdy jednak soczewki pozostają w samochodzie zbyt jasne, podczas słonecznych dni przyda się dodatkowa para okularów przeciwsłonecznych z korekcją lub dopasowana nakładka przeciwsłoneczna.
• Długa trasa. Podczas wielogodzinnej jazdy w słońcu mogą sprawdzić się okulary przeciwsłoneczne o stałym przyciemnieniu, odpowiednie do prowadzenia auta. Nie trzeba czekać, aż ściemnieją, a ich zabarwienie nie zależy od promieniowania UV przenikającego przez szybę. Polaryzacja może dodatkowo zmniejszyć odblaski, szczególnie od mokrej jezdni.
• Codzienna jazda w dzień i w nocy. Po zmroku soczewki muszą przepuszczać wystarczająco dużo światła. Praktycznym rozwiązaniem są bezbarwne okulary korekcyjne z nakładką przeciwsłoneczną zakładaną na słoneczne dni. Fotochrom także może być odpowiedni, jeśli producent potwierdza przydatność konkretnego modelu do jazdy nocnej. Trzeba jednak uwzględnić czas potrzebny na jego rozjaśnienie.
• Duża wrażliwość na światło. Porównaj soczewki przyciemniające się za szybą z okularami przeciwsłonecznymi o stałym zabarwieniu. Oceniając fotochrom w samochodzie, sprawdź, czy w słoneczny dzień zapewnia Ci wystarczające przyciemnienie. Jeśli nadwrażliwość pojawiła się niedawno lub się nasila, skonsultuj się z okulistą.

Przed zakupem sprawdź kategorię przyciemnienia, ochronę UV i oznaczenia dotyczące prowadzenia pojazdów. Kategoria 4 jest zbyt ciemna do jazdy samochodem, również w dzień. Okulary powinny zapewniać prawidłową korekcję, stabilnie leżeć na twarzy i nie ograniczać widzenia na boki.

Czy fotochrom nadaje się do jazdy nocnej?

Tak, jeśli producent potwierdza, że dane soczewki nadają się do jazdy nocnej, a po rozjaśnieniu przepuszczają wystarczająco dużo światła. Sprawdź także czas rozjaśniania po pobycie na słońcu oraz ewentualne zabarwienie resztkowe, czyli lekki odcień utrzymujący się w soczewkach. Sama nazwa fotochrom nie oznacza, że okulary są odpowiednie do prowadzenia po zmroku.

Przyciemnione szkła mogą osłabić blask reflektorów, ale jednocześnie przyciemniają drogę i jej otoczenie. Może to utrudniać dostrzeżenie pieszego lub przeszkody. Dlatego ciemnych ani żółto zabarwionych soczewek nie należy traktować jako sposobu na poprawę widzenia nocą.

Podczas nocnej jazdy zadbaj o aktualną korekcję wzroku, czyste soczewki i czystą przednią szybę. Powłoka antyrefleksyjna ogranicza odbicia na powierzchniach soczewek, ale nie usuwa wszystkich problemów z oślepiającym światłem. Jeśli reflektory przeszkadzają Ci coraz bardziej lub widzisz gorzej niż wcześniej, umów się na kontrolę wzroku.

FAQ 

Czy brak przyciemnienia w kabinie oznacza uszkodzenie okularów?

Zwykle nie. Sprawdzając, czy fotochrom działa w samochodzie zgodnie z przeznaczeniem, porównaj jego reakcję z opisem technologii. Za słabsze przyciemnienie może odpowiadać filtracja UV przez szyby.

Czy większa jasność słońca zawsze mocniej przyciemni szkła w aucie?

Nie. Dla soczewek aktywowanych głównie przez UV jasność otoczenia nie jest miarodajna. Liczą się także dostęp ultrafioletu, temperatura i zastosowana technologia.

Czy soczewki reagujące na światło widzialne zastąpią okulary przeciwsłoneczne?

Nie zawsze. Mogą zwiększyć komfort w kabinie, ale częściowa aktywacja nie gwarantuje wystarczającego przyciemnienia podczas długiej jazdy w silnym słońcu.

Czy polaryzacja zacznie działać dopiero po wyjściu z samochodu?

Stały filtr polaryzacyjny działa również w kabinie i nie wymaga aktywacji UV. Polaryzacja dynamiczna może zachowywać się inaczej; warunki jej działania określa producent.

Czy warto przyciemnić soczewki, żeby reflektory mniej raziły nocą?

Nie. Przyciemnienie ogranicza też widoczność otoczenia. Sprawdź korekcję, stan soczewek i czystość szyby; utrzymujące się trudności omów ze specjalistą.